Super User

Super User

Iоныгъом и 17-м, Къэбэртае-Бэлкъар Республикэм щыщ щыу 30 фэдиз республикэм ит къушъхьэу Къэнджал дэкIоягъэх илъэс 310-рэ ипэкIэ а къушъхьэм Адыгэхэр Тэтархэм зэратекIогъэхэр хагъэунэфыкIыным пае. Мы хъугъэ-шIагъэм Къэнджал заокIэ еджэх.

Илъэс 10 ипэкIэ мы хъугъэ-шIагъэр хагъэунэфыкIынэу Адыгэ щыухэр а къушъхьэм зежьэхэм, Бэлкъар къуаджэу Кенделен дэсхэр къуаджэм дэкIырэ гъогур зэфашIи Адыгэ щыухэм къапэIуоцогъагъэх. Ащ бырсыр къикIыгъагъ. Джащ фэдэу джыри зэ Iоныгъом и 17-м, Кенделен дэсхэм гъогур зэфашIыгъ ау Адыгэ щыухэр а къуаджэм дэкIырэ гъогум дамыхьэхэу къуаджэм игъунэкIэ блэкIыгъэх. Мы къэбарыр интернетым зыщэIум Адыгэ кIалэ мин заулэ Кенделен къэкIуагъэх. Полицыехэр зыдэIутыгъэ къоджэ дэхьапIэм бырсыр тэкIу щыхъуи ытIанэ а кIалэхэр къуаджэр лъэсэу зэпрачъыгъ ыкIи къагъэзэжьи къуаджэм къыдэкIыжьыгъэх.

Адыгэ щыухэр Къэнджал чэщ 2 къытелъыгъэх ытIанэ ахэр Iоныгъом и 19-м къехыжьынхэу фежьагъэх. А мафэ дэдэм джыри зэ Адыгэ кIалэхэр Кенделен идэхьапIэ къыщызэрэугъоигъэх. Ащ полицие бэ Iутыгъ гъогур зэфашIыгъэу. Адыгэ кIалэхэр гъогум рамыгъакIохэу полициехэр къапэуцуагъэх ыкIи ащ бырсыр Iухъухьагъ. КIалэ куп уIагъэ ыкIи кIалэ куп полицием ыубытыгъ. ЫтIанэ, Адыгэ кIалэхэр Кенделен къыIукIыжьыхи Налщыч дэт республикэм ихьыкумэт зычIэс унэм къыщызэрэугъоигъэх. КIалэхэр дэхэцыкIоу утыкум итыгъэх ау ахэм джыри зэ полициехэр къахахьи Адыгэ кIалэхэм зэхратэкъуагъэх ыкIи зы куп аубытыгъ. А уахътэ дэдэм Адыгэ щыухэр Къэнджал къехыжьыгъэх ау ахэр Кенделен дамыхьэхэу къуаджэм игъунэкIэ къыблэкIыжьыгъэх.

Мы мафэм тефэу, Iоныгъом и 19-м, Дунае Адыгэ Хас зыфаIорэм зэфэс Налщыч щыриIагъ ау ахэр мы бырсырэу къэхъугъэхэр щымыIэхэм фэдэу, зи мыхъугъэм фэдэу, Адыгэ Iофыр лъэтэгъэкIуатэ аIоу, щхэхэу, ешъохэу, тхъэжьыхэу зэхэсыгъэх.

Мы хъугъэхэм ехьылIагъэу интернетым къызэрэщатхыгъэмкIэ Адыгэ кIалэ заулэ уIагъэ, полицием щыщ зы уIагъэ ыкIи Адыгэ кIалэ 50 фэдиз полицием ыубытыгъэх.

 

Адыгэ шъуашэм и Мафэ Iоныгъо мазэм и 28-м игъэкIотыгъэу дгъэмэфэкIыщт. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, сурэтышI-модельерхэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.

Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащы­псэурэ тилъэпкъэгъухэм ады­ряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр мэфэкIым изэхэщэкIо куп изэхахьэ зэрищагъ.

Общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр» кIэщакIо фэ­хъуи, лъэпкъ шъуашэм и Мафэ республикэм щагъэмэфэкIэу аублагъ. Илъэс къэс мэфэкIым зызэриушъомбгъурэр къыдалъы­ти, Адыгеим имызакъоу, Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Москва, Санкт-Петербург, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэм ащахагъэунэфыкIэу фежьагъэх.

Адыгэ Хасэр, нэмыкIхэри къызэрэкIэлъэIухэрэр, мэфэкIыр пытэу щыIэныгъэм зэрэхэу­цуагъэр IэубытыпIэ ашIи, Адыгэ Республикэм и Парламент унашъо щаштагъ илъэс къэс Iоныгъом и 28-м лъэпкъ шъуа­шэм и Мафэ хэбзэ шапхъэхэм адиштэу агъэмэфэкIынэу.

— Республикэм имэфэкI анахь инхэм ащыщ хъугъэх адыгэ шъуашэм, адыгэ быра­къым ямафэхэр, — къыщиIуагъ зэхэщэкIо купым изэхахьэ Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. — Адыгэ шъуашэм имэхьани идэхагъи уасэу афэтшIырэм хэпшIыкIэу зыкъиIэ­тыгъ.

МэфэкIхэр илъэс къэс нахь гъэшIэгъон мэхъух. Адыгэ шъуа­шэр республикэм иIэшъхьэтетхэм, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэм ащыгъэу мэфэкIхэм ахэлажьэх. НыбжьыкIэхэм лъэпкъ тхыпхъэ­хэр зытешIыхьэгъэхэ щыгъынхэр ащыгъхэу мэфэ къызэрыкIохэм тэлъэгъух.

Зэгъэпшэнхэм уагъэгупшысэ

ЗэхэщэкIо купым хэтэу, режиссерым иIофыгъохэм нахь афэгъэзагъэу, Адыгэ Респуб­ликэм иза­служеннэ артисткэу Едыдж Викторие зэгъэ­пшэнхэр ышIы­гъэх.

— ШIыкIэшIу­хэм талъыхъун, хэкIыпIэхэр къэд­гъотынхэ фае, — къыщиIуагъ зэхахьэм Едыдж Викторие. — Адыгэ шъуашэр щыIэныгъэм зэрэщызетхьэрэр мэфэкIым къыщыдгъэлъагъо тшIоигъу. Сценэм къытехьэхэрэ артистхэу ансамблэхэм ахэтхэм адакIоу, сурэтышI-модельерхэм яIофшIагъи къыхэдгъэщыщт. Адыгэ паIор, джанэр зыщыгъ­хэм еплъыкIэу афытиIэр цIыф­хэм алъыдгъэIэсыщт.

УкIытэхэрэр къытхэтых

Адыгэ шъуашэр щыгъэу урамым къытехьаным, мэфэкIым хэлэжьэным теукIытыхьэхэрэр къытхэтых. АшIодах, ягуапэу шъуашэр арагъэшIыгъ, ау ныбжь хэкIотагъэ зиIэхэр, IэнатIэхэм аIутхэр мэукIытэх.

Адыгэ къэралыгъо университетым иректор пIуныгъэ IофхэмкIэ игуадзэу Хъуажъ Фатимэ, модельерэу КIэдэкIой Нэфсэт, нэмыкIхэм зэхахьэм къызэрэщаIуагъэу, лъэпкъ шъуашэр зэрэзепхьащт шIыкIэми зыфэбгъэсэн фае. Лъэпкъ шъуашэм урыгушхоныр, идэхагъэ гум щыщ пшIыныр зымыуасэ щыIэп.

ЕджапIэхэм ащыкIощт

Адыгэ шъуашэм икъежьакIэ, изехьакIэ афэгъэхьыгъэ тхыгъэ­хэр зэрэщыIэхэр Пэрэныкъо Сусанэ, Ацумыжъ Лианэ, Хъуажъ Фатимэ зэхахьэм щыхагъэунэфыкIыгъ. ЕджапIэхэм лъэпкъ шъуашэм ехьылIэгъэ зэхахьэхэр ащыкIощтых. Шъуашэр щыIэныгъэм щызезыхьэхэрэр пчыхьэзэхахьэхэм, зэIукIэгъухэм ара­гъэблэгъэщтых.
Усэхэм къяджэщтых, орэдхэр къаIощтых, къэшъощтых. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэм, республикэм искусствэ­хэмкIэ иколледж, нэмыкIхэм бэкIэ тащэгугъы. Ахэр къызэрэшъощтхэм, зэрэуджыщтхэм адакIоу, ижъырэ адыгэ музы­каль­нэ Iэмэ-псымэхэмкIэ лъэпкъ орэдышъохэр къырагъэIощтых. ШыкIэпщынэм, Iэпэпщынэм, фэшъхьафхэм ямэхьанэ зэха­хьэхэм къащаIэтыщт. ШыкIэпщынэм ибзэпсхэр зыщыжъынчырэ зэхахьэм адыгэ шъуа­шэмрэ къашъомрэ ядэхагъэ на­хьышIоу къыщылъэгъощт, пчэгум зиушъомбгъущт.

Адыгэ шъуашэм исыхьатхэр еджапIэхэм ащызэхащэхэмэ пIуныгъэмкIэ шIуагъэ къытыщтэу зэхахьэм къыщаIуагъ. Ари узэгупшысэн фэе Iофтхьабзэхэм зэу ащыщ.

ТхылъеджапIэхэр

Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ ыцIэкIэ зэхэщэкIо купым изэхахьэ къыщыгущыIэгъэ Ацумыжъ Лианэ иеплъыкIэхэр тшIогъэшIэгъоных. ТхылъеджапIэхэм адыгэ шъуашэм итарихъ, изехьакIэ афэгъэхьыгъэ зэIу­кIэгъу гъэшIэгъонхэр ащыкIощтых.

КIэрэщэ Тембот, МэщбэшIэ Исхьакъ, нэмыкIхэм адыгэ шъуа­шэм ехьылIагъэу атхыгъэхэр, лъэпкъым илIыхъужъхэм язе­кIокIэ-шIыкIэхэр, фэшъхьаф къэбархэр еджа­кIохэм ашIогъэ­шIэгъоныщтых.

Адыгэ шъуашэм ехьылIэгъэ тхылъ къэгъэлъэгъонхэр къызэIуахыщтых, республикэм иар­тист цIэрыIохэр зэхахьэхэм ахэлэжьэщтых.

IофшIапIэм къырыкIощтых

Шъхьэлэхъо Аскэр зэрэхигъэ­унэфыкIыгъэу, Iоныгъом и 28-р IофшIэгъу маф, бэрэскэшху, нахьыпэрэ илъэсхэм «Москва и Банк» зыфиIорэм, район администрациехэм ащыщхэм, Правительствэм икъулыкъу­шIэ­хэм, фэшъхьафхэм адыгэ шъуа­шэр ащыгъэу IофышIэ къа­кIо­хэу къыхэкIыгъ.

Шъуашэм цIыфыр епIу, шэн-хабзэхэм, щыIэныгъэм афе­гъасэ. Ахэр къыдалъытэхэзэ, IофшIэгъу мафэр нахь гъэшIэгъонэу агъэкIощтэу тэлъытэ.
«Налмэсыр» Абхъазым рагъэблагъэ

Абхъазым Грузием иуIэшыгъэ купхэр щызэхакъутэхи, шъхьафит зыхъужьыгъэр илъэс 25-рэ Iоныгъом и 30-м хъущт. Ащ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэхэм ахэлэжьэнэу «Налмэсыр» къош республикэм рагъэблэгъагъ.

— Адыгэ шъуашэм имэфэкI мафэ Мыекъуапэ тыдэсыщтэп, — къытиIуагъ «Налмэсым» иху­дожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Абхъазым тиконцертхэр щыкIощтых. Арэу щытми, адыгэ шъуашэм имэфэкI тыхэлэжьагъэу тлъытэщт. Зэхахьэхэм тимэфэкI къащытIо­тэщт, тишъуашэ идэхагъэ къащыдгъэлъэгъощт.

Адыгэ джэгур

МэфэкIыр филармонием пэ­чIынэтIэ «Адыгэ пчэгум» щыкIощт. Къещхы зыхъукIэ филар­мо­нием щызэхащэщт. Адыгэ джэгукIэ мэфэкI зэхахьэр аухыщт.

— Джэгум изэхэщэн тэ тыфэгъэзагъ, къэшъокIо анахь дэгъу­хэм шIухьафтынхэр афэтшIыщтых, — къыщиIуагъ зэхахьэм республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэ игуадзэу Бэгъушъэ Алый. — Адыгэ Хасэм къыщежьэгъэ мэфэкIыр дунаим щагъэмэфэкIы зэрэхъугъэм тегъэгушIо. Адыгэ шъуашэм идэхагъэ тыди щашIэ. КIэлэцIыкIу ансамблэхэм якъэ­шъуакIэ узеплъыкIэ, адыгэ шъуа­шэр къагъэгущыIэу олъытэ. МэфэкIыр гъэшIэгъон зэрэхъущтым тицыхьэ телъ.

Шъхьэлэхъо Аскэр, Константин Щербаковым, Бэгъушъэ Алый, Едыдж Викторие яеплъы­кIэхэм къащыхагъэщыгъ мэфэкIым лъэпкъхэр зэрэзэфищэщтхэр.

Къэндзалхэм яобществэу «Дуслыкыр», къэзэкъхэм, урымхэм, ермэлхэм, нэмыкIхэм яансамблэхэр мэфэкIым къырагъэблэгъагъэх. Адыгэ шъуашэу Кавказ илъэпкъхэм аштагъэм имэфэкI пчыхьэм сыхьатыр 6-м аублэщт. ЗэхэщакIохэм искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр рагъэблагъэх.

ЕмтIылъ Нурбый
adygvoice.ru

 

БэмышIэу Кыргызстан щыкIуагъ кощырыпсэухэм (кочевникхэм) яящэнэрэ Дунэе джэгунхэр. Къэралыгъо 79-мэ къарыкIыгъэ спортсмен минрэ ныкъорэм ехъу ахэм ахэлэжьагъ. Тхьамэфэ псаум ахэр зэнэкъокъугъэх.

Кинотехыным амалэу иIэ хъугъэхэр къызфагъэфедэхэзэ, Дунэе джэгунхэм якъызэIухын мэфэкI шъыпкъэ ашIыгъагъ. ЦIыфхэм такъикъ заулэм къыкIоцI арагъэлъэгъугъ дунаим къызытехъуагъэхэм къыщыублагъэу кощырыпсэухэм щыIакIэу яIагъэр, гъогоу къакIугъэр. Ахэм заоу зэпачыгъэхэм, ятекIоныгъэхэм, театрализованнэ шоу хьалэмэтым ащ еплъыхэрэми хэлэжьэнхэ амал яIагъ.

МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъэ Дунэе джэгунхэр спортсменхэм япарад лъигъэкIотагъ. Ахэм ахэтыгъэх спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ дунаим ичемпионхэр. Тхьамафэм къыкIоцI ахэр этно-зэнэкъокъу 37-мэ ахэлэжьагъэх, анахь лъэшхэр къэнэфагъэх, медаль 600 фэдиз афагъэшъошагъ.

Мы Дунэе джэгунхэм ахэлэжьагъ Тыркуем къикIыгъэ адыгэ пшъэшъэжъыеу КIэнэтI Джансэт. Къалэу Къайсэри дэт шы спорт клубым Джансэт зыщегъасэ, ары зызыщигъэхьазырыгъэри. Тренерэу иIэр ятэу КIэнэтI Сами.

Дунэе джэгунхэм ялъэхъан Джансэт шым тесэу щабзэмкIэ щэрыон спорт лъэпкъымкIэ янэкъокъугъ ыкIи пстэуми атекIуагъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.

Къызхэтхыгъэр: facebook.com (Адыгэ Макъ)

janset2

 

janset3

 

Адыгэ кулътурэм и маф

КIэщыкIор: Америкэм щыIэ Адыгэ ШIушIэ Хасэ.

ЗыщыкIощтыр: Америкэ Зэгот Хэгъэгухэр, шъолъырэу Ню-Джерси, хасэм иунэ.

Уахътэр: 22.09.2018

Хасэм исайт: cbaamerica.org

adygeday

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат непэ ащ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъу адыриIагъ. Доллар миллион 20 фэдиз мы Iофым пэIуагъэхьанэу щыт. Сымэджэщыр аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьэгъэщт, ащ щылэжьэщтхэм дунаим исымэджэщ анахь дэгъухэм яшIэныгъэхэм ащахагъэхъон алъэкIыщт.

«Иорданием Израиль ыуж ТыгъэкъокIыпIэ Благъэм икъэралыгъохэмкIэ ятIонэрэ чIыпIэр еубыты шэпхъэ лъагэхэм адиштэрэ медицинэм хэхъоныгъэ зэришIырэмкIэ. Медицинэ зекIоным ащ зыщеушъомбгъу - европэ къэралыгъохэм къарыкIыхэрэр загъэхъужьынэу къытфэкIох. Проектэу Адыгеим щетхьыжьэн тыгу хэлъым фэдэхэр Саудовскэ Аравием, Ливием, Ирак, Зэхэт Араб Эмиратхэм, Катарэ ащыдгъэцэкIэгъахэз», - къыIуагъ купым хэтэу Анцокъо Низар.

«Псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэм ядэгъугъэ хэдгъэхъоным тызэрэпылъымрэ мыщ мылъку къыхэшъулъхьанымкIэ шъуишIоигъоныгъэрэ зэрэзэтефагъэхэм мэхьанэшхо иI. Мы проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ зыхъукIэ, шэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъу республикэм щыпсэухэрэм зэрагъотыщтым ыкIи фэдэ гупчэхэу республикэми, ащ нэмыкI шъолъырхэми арытхэм азыфагу зэнэкъокъуныгъэ къызэрэхилъхьащтым сицыхьэ телъ»,-къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

Мы проектым игъэцэкIэн фэгъэзэгъэ къулыкъухэм Iофым нахь игъэкIотыгъэу зыщагъэгъозэнышъ апшъэрэхэм ахагъэхьанэу, чIыпIэу зыщагъэуцущтым икъыхэхын инфраструктурэ амалхэм ялъытыгъэу зэшIуахынэу лIышъхьэм афигъэпытагъ.

facebook.com

aj2

 

aj3

 

aj4

 

aj5

 

aj6

 

Адыгэ кулътурэм и дунае фестиваль

Адыгэ Республикэ, Мыекъуапэ.

02.10.2018 щегъэжьагъэу и 06.09.2018-м нэс.

Къызхэтхыгъэр: adygtv.ru

Iоныгъум и 22-м, 2018-рэ илъэсым, Адыгэ къуаем и фестиваль Адыгэ Республикэм ит къуаджэу Даховскэ пэблагъэу щыкIощт. Ащ Республикэм изэфэшъхьаф шъолъырыхэм ащыщэу цIыфыбэ хэлэжьэщт.

Фестивалым Адыгэ къуаем фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр, къэгъэлъэгъонхэр щыIэщтых.
КIэухым Адыгэ джэгу къытауIошIохьыжьыщт.

Къызхэтхыгъэр: kuban.kp.ru

 

дд

 

«IаплIэу ясщэкIырэр гум ифаб»

Мыекъопэ районым иIофшIапIэу «Руфа-Турым» укIуагъэу Сырыфыбг (Руфабго) икъушъхьэ тIуакIэхэм уадэкIызэ апэ узэгупшысэхэрэм ащыщ къызэрэбгъэзэжьыщт шIыкIэр.

Гъогур хьылъэми, плъэгъурэр бгъэшIагъозэ уапэкIэ улъэкIуатэ. Къушъхьэтхым ичыжьагъэ къыдэмылъытэу ошъогум удэп­лъыеу, ухэщэтыкIэу уахътэ къыхэкIы.

Къушъхьэпс чъэрэу Сырыф икъэргъуагъэ гур къеIэты, жьыр зыщыкъэбзэ мэз кIырым гукIэ зыфэощэи. Адыгэмэ зэраIоу, гъогурыкIо гъогу тенэрэп.

ЗекIом игъозэнэф

rif3

 

Адыгэ къужъым и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Сырыфыбг щыкIуагъэм джырэблагъэ тыхэ­лэжьагъ. Урысые Федерацием ишъолъыр­хэм, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх. «Руфа-Турым» ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Бибэ Муратрэ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъанрэ адыгэмэ ятарихъ, къужъым яхьылIэгъэхэ къэбархэр гъогу тытехьаным ыпэкIэ къытфаIотагъэх.

— Илъэс 3000-м нахьыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, къужъIэрысэхэр Китаим щагъэтIысыщтыгъэх, — къеIуатэ Тэу Аслъан. — Къу­жъыр ащ къыщагъэкIыныр щырагъэжьагъэу, нэмыкI хэгъэгу­хэм а чъыг лъапIэр нэужым анэсыгъэу шIэныгъэлэжьхэм къаIо, ау ар мышъыпкъэу тэ­лъытэ.

— Сыда ащ лъапсэ фэпшIырэр?

— Мыекъопэ районым итыгъэ псэупIэу Мышъакъо къыщагъотыгъэ тарихъ пкъыгъохэм къагъэлъагъо къужъхэм аныбжь илъэс 5000-м къызэрэщымыкIэрэр. Зэгъэпшэнхэм къаушыхьаты къужъыр тичIыналъэ апэ къыщыкIыщтыгъэу плъытэ зэрэхъущтыр. Академикэу Вавиловым адыгэ къужъ лъэпкъы­бэ ыгъэунэфыгъ. Ащ зэритхыгъэмкIэ, къужъым хэхъоныгъэ нахь зыщишIыгъэр Кавказыр ары.

— Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм, анахьэу къужъым, адыгэхэм ящыIэныгъэ чIыпIэу щыряIэм къытегущыIэба.

— ИжъыкIэ къыщыублагъэу адыгэхэм чъыгхэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ араты. Пшхын плъэ­кIыщтхэр къызыпыкIэхэрэр иуупкIыхэ е бгъэстыхэ хъущтэп. Чъыгаер тхьачIэгъ зэрашIыщтыгъэм фэдэу къужъэе чIэгъыми Тхьэм щелъэIущтыгъэх.

— Чъыг мафэхэу алъытэщтыгъэхэм ацIэхэр къытфеIо­хэба.

— Унагъом е лIакъом фэмафэхэу алъытэхэзэ, щагухэм чъыгхэр адагъэтIысхьэщтыгъэх, тхьэлъэIухэм ащагъэфедэщтыгъэх. Сабый къызафэхъукIэ, унагъом ичъыг лъэпкъ фэдэ фагъэтIысыщтыгъэ. Анахьэу агъэлъапIэу щытыгъэ къужъаер шъэожъыехэм, мыIэрысэр пшъэ­шъэжъыехэм афагъэтIысыщтыгъэх.

Къужъ лъэпкъхэр

rif2

Мэкъуоныгъокъужъ, бжъэлэкъокъужъ, къутэм, дэилэ­къужъ, бжыхьэкъужъ, къужъIэрыс, псыушъхокъужъ, талъэ­устэныкъокъужъ, къэбыцIы­нэкъужъ, хьамщэрэкъокъужъ, цIащэхэкъужъ, къырмэтые­къужъ, къужъпэкIыхь, къужъщэпIаст, алэрэкъужъ, къэцы­гъуаныкъо­къужъ, лъэкIэсэ­къужъ, къужъыкIыс.

Сырыфыбг икъушъхьэхэм тарыкIозэ, къужъэялъэу тызыIукIагъэр макIэп. Бибэ Мурат къызэрэтиIуагъэу, къужъ чъыг­хэр бэшIагъэу мыщ къыщэкIых. Лъэпкъэу зыфэдэхэр тэ тшIэрэп, ау къэтшыпыхэу тызыфежьэм, яIэшIугъэ зыми хэкIокIэнэу зэ­рэщымытыр псынкIэу къэпшIэнэу щытыгъ.

— Гурыт Азием икъэралыгъо­хэм, Тыркуем, Москва, Ростов-на-Дону, Налщык, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм саIу­кIагъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэ­кIуатэ Бибэ Мурат. – Алъэгъу­рэм сурэт тырахы, телефонхэм атыратхэ. УпчIэхэм икъоу джэ­уап ястыжьын сымылъэкIэу къыхэкIы.

— Мэшэлахь. Къужъыр, мыIэрысэр, мыер, хьамышхунтIэр зыпытхэ чъыгхэр лъэгъупхъэх, зэрапизым ашъхьапэхэр къыуфагъэх.

— Ары. Пхъэшъхьэ-мышъхьэу къапыкIагъэм узыIэпещэ. Адыгэ­хэм чъыгхатэхэм адэлажьэхэзэ Iофым хэшIыкIэу фыряIэ хъу­гъэм дунэе мэхьанэ иIэу сэ­лъытэ.

Къужъэялъэм тызынэсым, ку­пым хэтхэу нэшIукIэ къужъ чъыгхэм яплъыхэрэ пшъашъэ­хэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Мос­ква, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм ащ фэдэ къужъаехэр кинофильмэхэми ащалъэгъугъэп. Зигъо хъугъэ къужъэу чIым къе­фэ­хырэр къэзыугъоирэ нэнэжъыми къушъхьэ лъагэм тыщыIу­кIагъ. ИIахьылхэр ащ игъусэх, гъогупэу аригъэлъэгъу­рэм икъэбархэр къагъэбаих.

Ущыгъощэщта?

rif1

А упчIэри бэмэ къатэу зэхэтхыгъэ. ЦIыфхэм зэраIоу, тыгъужъхэм уащэщынэмэ, мэзым умыкIу. Сырыфыбг ущымыгъощэным фэшI купэу узыхэтым зыкъыщемыгъан. Зыпплъыхьэзэ умышIахэу удэхмэ, гъозэ тамыгъэхэр чъыгхэм, къушъхьэтххэм, дэкIыпIэхэм атедзагъэх. Къушъхьэм хэбзэ хэхыгъэу иIэхэр зэмыгъашIэхэу гъогу чыжьэм утемыхьаныр нахьышIу. Бибэ Муратрэ Чэтэо Ибрахьимрэ зекIо къэбар гъэшIэгъонхэр къытфаIотагъэх.

Къужъэе хэхыгъэхэм благъэу тызякIуалIэм, зы нэбгыри зэрэмыгъощагъэр къэпшIэнэу щытыгъ. Чъыг бырабэхэм акIэры­хьэхи, зэфэнэгушIохэу зэплъы­жьыгъэхэ пшъэшъэжъые цIыкIухэу Лъэцэрыкъомэ ащыщхэм а уахътэм агу ихъыкIырэр къэ­IэгъошIугъэп. Зэрэпшъыгъэхэр ащыгъупшэжьыгъэу чъыгхэм адэплъыех…

— Чъыгхэм сэлам яшъух, IаплI яшъущэкI, — къыIуагъ щхызэ Бибэ Мурат. — Шъуя­тэжъхэр мыщ къакIощтыгъэх…

Зы чъыгышхом гум ифэбэгъэ IаплIыр еощэкIы, ау пIапэхэр зэнэсыжьхэрэп. Нэбгырэ заулэ ухъоу, узэрэIыгъэу адыгэ къу­жъаем IаплIэу епщэкIырэм уегъэгушхо. Нэпэеплъ сурэтхэр атыраххэзэ зы пшъашъэм къы­Iуагъэри тшIогъэшIэгъон:

«Сыдигъо джыри мырэущтэу тызэIукIэн тлъэкIыщта?» — къэ­упчIагъ пшъашъэр. Титэтэжъ пIашъэхэм зыгъэпсэфыпIэу, кIуапIэу яIагъэм гум щизэу зыщагъэпсэфы, алъэгъурэр бэмэ къафаIотэжьынэу лъэпкъ Iофхэм тягупшысэ.

ЛIэкъо чъыгхэр, тамыгъэхэр

Псыхъо чъэрэу Сырыф игъучI лъэмыдж уикIыгъэу Сырыфыбг удэкIоенэу уфежьэмэ, апэ плъэ­гъухэрэм ащыщых адыгэ лIакъо­хэм ятамыгъэхэр, чъыгэу агъэ­тIысыгъэхэр. Чъыг лъапсэм дэжь лъэкъуацIэр тетхагъ, лIа­къом итамыгъи къэлъагъо. Бы­рабэ хъунхэу гугъэ къэзыты­хэрэр макIэ хъухэрэп, арэу щытми, лIэкъо чъыгхэм на­хьышIоу тадэлэжьэн зэрэфаер нэгум къыкIэуцо.

— ТимэфэкIхэм унагъохэр, зэныбджэгъухэу зэрихьылIагъэ­хэр чанэу ахэлажьэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Бибэ Мурат. — Непэ археолог цIэ­рыIоу Тэу Аслъан игъусэх ышыпхъухэу Сарэ, Къутасэ, Дэ­хэос. Ащ сегъэгушIо. Хьа­кIэхэу Москва, Санкт-Петербург, Тыркуем, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм адыгэмэ ятарихъ, шэн-хабзэхэр нахьышIоу зэрагъэшIагъэхэу, джыри Сыры­фыбг зэрагъэлъэгъу ашIоигъоу агъэзэжьы – ар лъэшэу сызыгъэгушIорэмэ ащыщ…

Зэфэхьысыжьхэр

Тыгъэм дэшIэтырэ псыхъо чъэрэу Сырыф игъучI лъэмыдж узэрикIэу адыгэ пщэрыхьапIэхэр, ижъырэ адыгэ унэр, щагур, гъукIэм икIыщ, нэмыкIхэри олъэгъух. Лъэпкъым итарихъ, шэн-хабзэхэм гукIэ зафэогъазэ. ТIэкIу улъыкIуатэмэ, лIакъохэм ятамыгъэхэр, чъыгхэр нэгум къыкIэуцох. Симболэтхэм ялIа­къо иехэр нахь къахэщых. ЛIа­къом инахьыжъхэм ясурэтхэр дахэу зэгъэкIугъэх.

Я ХХ-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэ­гъоу, Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм самбэмкIи, дзюдомкIи лъапсэ афэзышIыгъэ Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэ­хэр гъэшIэгъоных. Ахэр лъэгъуп­хъэх, ау Сырыфыбг дунаим нахь цIэрыIо щыхъуным, тилъэпкъ зиужьыжьыным афэшI зэхъокIыныгъэхэр ищыкIагъэх. МэфэкIхэр нахь игъэкIотыгъэхэу зэхащэнхэм фэшI еджапIэхэр, спортсменхэр, общественнэ движениехэр нахьышIоу ащ хэлэжьэнхэу тащэгугъы.

ЕмтIылъ Нурбый
adygvoice.ru

Псыхъоу Руфабгъо псыефэх дахэхэр иIэх. Ащ турист бэ къакIо зыщаплъэхьыэу. Псыхъом ицIэ шъыпкъэр зэтефыгъэу къаIо: 1. Гъофыбгы 2. Сырыф.

rif4

 

rif5

 

НыбжьыкIэ хасэм (Алджил-Алджадид) и зэфэс

Зэфэсым хасэм игъэцэкIагъэхэм хэплъэщтых ытIанэ хэдзынхэр щыIэщт.

ЗыщыкIощтыр: Иордание, къалэу Амман, ныбжьыкIэ хасэм иунэ.

30.09.2018, сыхьатэ 19.00-м рагъэжьэщт.

Къызхэтхыгъэр: facebook.com

Тхьаумаф, ШышъхьэIум и 26 2018 17:38

У Адыгэмэ Уи Сабый Адыгабзэ ЫшIэн Фай

Адыгэ купгорэхэм интернетым акцие къыщырагъэкIокIы Адыгэ ны-тыхэм ыкIи Адыгэ сабыйхэм еджапIэхэмкIэ Адыгабзэр яныдэлъфыбзэу къыхахынэу. Iоныгъом и 1-м, еджапIэхэр къызэIуахыжьых.

А акцием фэгъэхьыгъэу мыщ фэдэ къэIогъухэр агъэхьазырыгъэх:

Къэlогъухэр ныбжь зиlэхэм апае:

1. Тисабыйхэм ныдэлъфыбзэр амышlэмэ- тылъэпкъынчъ. Тисабыйхэ еджапIэхэм адыгабзэр щыхахын фай.

2. Еджапlэм кlалэхэм адыгабзэр зэрагъэшlэнэу къыхахын фай.

3. Сэ сикlалэ еджапIэм адыгабзэ къыхехы. Шъуисабыйхэми адыгабзэр къыхахын фай.

4. Сикlалэ инджылызыбзэр зэрегъашlэмэ, сыда адыгабзэр кlызэримгъэшlэн фаер? Тисабыйхэм адыгабзэр щыхахын фай.

5. lоныгъом зэкIэми адыгабзэр хэтэхы.

6. Тятэжъыхэм къытфагъэнагъэ бзэр тэшъумгъэкlод. lоныгъом зэкIэми адыгабзэр хэтэхы.

7. Гум илъыр адыгабзэр къэдгъэнэн фай. ЕджапIэхэм адыгабзэр щыхахын фай.

8. Хьайнапэ зэтымышIыжьэу, адыгабзэр еджапIэхэм хэтхын фай.

9. Тиныдэлъфыбзэ псэуфэ, тиреспублики псэущт. Ащ пай тиеджапIэхэм адыгабзэр щыхахын фай.

10. Адыгабзэр тиеджапlэхэм ащыбзэрэбзэн фай.

11. Тисабыйхэм адыгабзэр еджапlэхэм щызэрамгъашlэмэ, тыбзэ кlодыжьыщт.

12. Сабыйхэм адыгабзэр аlулъыным пае, унагъо кlоцlыми, еджапlэми щызэхахын фай. Тисабыйхэм адыгабзэр еджапIэхэм къыхахын фай.

Къэlогъухэр сабыйхэм апае:

1. Сэ еджапIэм адыгабзэ къыхэсэхы. Оры?
2. Уадыга? Амэ адыгабзэ зэгъашl!

3. Тэ тиныдэлъфыбзэ къэтымыухъумэмэ, хэт къытфиухъумэщт?

4. lоныгъом адыгабзэр къыхэсэхы.

5. Уадыгэба сэlо?

Къызхэтхыгъэр: natpress.net

Страница 1 из 29