Super User

Super User

Дунэе литературнэ фестивал «Анаклиа 2018», Курдж (Хъурц) Республикэ

Адыгэ Культурэм Игупчэрэ (Тбылыс) Зугдиди ГъэIорышIапIэмрэ Iоныгъом и 28-30 мафэхэм рагъэкIокIыщт Дунэе Литературнэ фестивалэу «Анаклиа 2018» зыфиIорэр.

Зэхахьэм хэлэжьэщтых кавказ шъолъырым щызэлъашIэрэ ыкIи езгъэжьэгъакIэ усакIохэр, тхакIохэр, литераторхэр, журналистхэр.

Фестивалым хэлажьэхэрэм яныдэлъфыбзэкIэ тхыгъэхэу яIэхэр къагъэлъэгъощтых. Концертым унэе ыкIи лъэпкъ орэдхэр къыщаIощтых.

ФЕСТИВАЛЫР ЗЭРЭЗЭХЭТЫР:

Iоныгъом и 28: ЧIыпIэм къеблэгъэныр

Iоныгъом и 29: Литературнэ пчыхьэу «Поэзиер-Прозэр-Журналистикэр» зыцIэр

Iоныгъом и 30: Орэдыр

Зэхахьэхэр зэкIэ щырекIокIыщтых Зугдиди ГъэIорышIапIэм хахьэрэ хышIуцIэ Iушъо къалэу Анаклиа.

Фестивалым щылажьэрэ бзэхэр: хъурцабзэ, апхъазыбзэ, адыгабзэ, ингушыбзэ, щэщэныбзэ, абазиныбзэ, аварыбзэ, урысыбзэ.

Егъэхъугъэ къэбарымкIэ шъущыкIэупчIэшъущт:

Хъурцэ, Тбылыс, 0105, ур. СанапIиро 4, 1 сатыу.

Мэкъэфыр: 032 230 51 18, эл. почтэр: Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

Къызхэтхыгъэр: circassiancenter.org

 

Мэфэку, Мэкъуогъум и 14 2018 07:25

15.06.2018 - НэкIмазэм и мэфэкI маф

Мэкъуогъум и 15-м, 2018 илъэсым, дунаем тет бисмэнхэм нэкIмазэм и мэфэкI мафэ хагъэунэфыкIыщт.

Бисмэнхэм тафэгушIо ыкIи янэкI нэмазхэр тхьэм къафидэнэу тафэлъаIо. МэфэкI дахэу тхьэм ешI.

КIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе мафэ Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным кIэлэцыкIубэ зиIэ унагъохэм ащыщхэм гъэшIуагъэ-тхылъхэр къафигъэшъощагъ.

Ахэм ахэтыгъ Адыгэ Республикэм щыщ Адыгэ зэшъхьэгъусэхэу Шэуджэн Аслъанрэ Фатимэрэ. Ахэм кIэлэцыкIу 7 яI, Адыгэкъалэ щэпсэух.

 

wnagho2

 

Тыгъэ-къохьапIэ диалекткIэ

Мэкъуогъум и 13-м 1861 илъэсым Шъачэ Адыгэ лъэпкъ зэфэс щыIагъ. Ащ Адыгэ хэгъэгур илъэс мин пчъагъэ хъугъоу шъхьэфитэу зэрэщытым ыкIи хэгъэгу гъэпсыкIэ Адыгэ хабзэм тетэу зэриIэм фэшъуащэу, дунаем тет хэгъэгухэр къыдезэкIонхэм фэгъэхьыгъэу джэпсалъэ щащтэгъагъ ыкIи зэфэшъхьэф хэгъэгухэм зафагъэзэгъагъ.

Мы хъугъэ шIагъэм къигъэлъагъорэр, Адыгэхэм я шъхьэфитынгъэрэ я хэгъэгу гъэпсыкIырэ зэрэфэбэнщтхэр ары, ау, шIэныгъэ-лэжьгорэхэм е тхакIогорэхэм е цIыфгорэхэм нэмыкIэу мы Iофым еплъых. Ахэм я еплъыкIэкIэ, Адыгэхэм хэгъэгу гъэпсыкIэ ямыIагъэм фэдэу алъытэ ыкIи Урысэ Адыгэ заом икIэух неIэп Адыгэхэм я хэгъэгу агъэпсынэу зыфежьагъэхэр. Мыщ фэдэу еплъыхэрэр макIэп ау ахэр мы Iофым куу хаплъэхэрэп.

Адыгэхэм я хэгъэгу зэрэщытыщт шIыкIэр илъэс мин пчъагъэ ипэкIэ агъэпсыгъ. А хэгъэгу гъэпсыкIэм гупщысэ лъагэу хэлъым непэ нэс я 2I лъэшIэгъум дунаем тет хэгъэгухэр, лъэпкъхэр джыри къэсыгъэхэп. НэмыкI лъэпкъхэм хэгъэгу гъэпсыным къырагъэкIырэр, хэгъэгум пащэхэр иIэн фае ытIанэ ахэм кIуакIэ яIэн фае. Мы шIыкIэм къыкIырэр, цIыф нэбг заулэм хэгъэгур еубыты ытIан ащ цIыфэу щыпсэухэрэр егъэпщылIых ыкIи цIыфхэм, лъэпкъхэм я фитынгъэхэр еукъох.

Адыгэхэм я хэгъэгу гъэпсыкIэ гупщысэу хэлъыгъэр, лъэпкъым щыщ пстэури хэгъэгум иIоф хэлэжьэщтыгъэ. Мы щыкIэр ашIэхэп ау ащ шIыкIэу иIагъэр мары:

Къуаджэм хасэ иIэщтыгъэ. Ащ къуаджэм иIофхэр зэрифэщтыгъэ. Шъолъырым (къуаджэ заулэ зэхэтхэу) хасэ иIэщтыгъ. Ащ къуаджэхэм я зэфэщтыкIэ ыкIи я зэдэлэжьэн зэрифэщтыгъэ. Хэгъэгум (шъолъырхэр зэхэтхэу) хасэ иIэщтыгъэ. Ащ шъолъырхэм я зэфэщытыкIэ дэлэжьэщтыгъэ. Хэку (хэгъэгухэр зэхэтхэу) хасэ иIэщтыгъэ. Ащ лъэпкъым иIоф шъхьэIхэр зэрифэщтыгъэ. КIэкIэу тшIымэ, федератив хэгъэгу, собект зэфэшъхьэфхэм (къуаджэ, шъолъыр, хэгъэгу, хэку) я пшъэрылъхэр гъэнэфагъэх. Собект пстэуми зэдищтэщтыгъэ, Адыгэ лъэпкъыр зы, Адыгэ хэкур зы, Адыгэ хабзэр зы, Адыгабзэр зы.

Мы хасэ шIыкIэм гупщысэ гъэшIэгъонэу ахэлъыгъэхэм ящыщ, зэфэшъхьэф хасэ пстэури Iофхэм ятегущыIэщтыгъэх ыкIи зэнэкъокъущтыгъэх ау икIэухым хасэм хэт пстэуми зэдищтэн фэягъ. Зыгорэм зыIоф горэм дыримыгъащтэу зыхъукIэ хасэр зэхэкIыжьыщтгъэп пстэуми зэдищтэфэ нэс. Непэрэ щыIакIэм уеплъымэ мы шIыкIэр къин дэдэу къыпщыхъущт, тащтэу хасэм хэт пстэуми зэдищтэщт пIощт ау мы Iофым нахь куу ухаплъэмэ, Адыгэхэм цIыфыр зэрагъасэщтыгъэм ухаплъэмэ Iофыр къыбгурыIощт. ЦIыфыр къызыщыхъугъэ мафэм щегъэжьагъэу агъэсэу фежьэщтыгъэх. Ар гукIэгъурэ, шIулъэгъурэ, лъытыныгъэрэ, нэмыкI цIыфхэм африIэну агъасэщтыгъэ. Гъэсэныгъэр АдыгэхэмкIэ анахь Iоф шъхьэIоу алъытэщтыгъэ ыкIи ащ лъэщэу пылъыгъэх. Джащ фэдэу цIыфыр гъэсагъэу хасэм къэкIощтыгъэ, нэмыкI цIыфхэм узэразэгъын фаер ишIэу.

Адыгэхэм я хэгъэгу гъэпсыкIэ гупщысэ лъагэхэр хэтых. Мы тхыгъэм гупщысэу хэтхынэу тигухэлъэр, Адыгэхэм хэгъэгу гъэпсыкIэ яIагъ ыкIи ащ урипэгэнэу щыт. Непэрэ дунаеми ар щысэ техыпIэу фэхъун ылъэкIыщт. Джыри мы 1офым къыфэдгъэзэщт, тхыгъэхэри тисайт къидгъэуцощт. ТапэкIэ Адыгэ ныбжьыкIэхэу мы Iофым нахь куу хэплъэнхэу ыкIи дэлэжьэнхэу зигухэлъхэм тигуапэу тадэлэжьэщт .


Тыгъэ-къыкъокIыпIэ диалекткIэ

‎1861 гъэм мэкъуэуэгъуэм и 13-м Щачэ деж Адыгэ лъэпкъым и Зэхуэсышхуэ щызэхашэгъащ. А Зэхуэсым Адыгэ щIыналъэр илъэс мин бжыгъэ лъандэрэ щхьэхуиту зэрыпсэум, Хэгъэгу хабзэм тету икIи зэрахьэу, Адыгэ Хабзэм хуэфащэу къызэрекIуэкIым теухуа джэпсалъэ къыщащтэгъащ, абы ипкъ иткIи Хэгъэгу зэхуэмыдэхэм зыхуагъэзащ.

Мы щапхъэм къегъэлъагъуэ лъэпкъыр и щхьэхуитыныгъэм зэрыщIэзэуар, къэралыгъуэ гъэпсыкIэ зиIэ хэку яухуэным зэрыщIэбэнар. Ауэ языныкъуэ щIэныгъэлэжьхэр, тхакIуэ гуэрхэр мы Iуэхум нэгъуэщIущ зэреплъыр. Абыхэм я еплъыкIэкIэ адыгэхэм Хэгъэгу хабзэ зэрахьэу щытакъым, абы хуэкIуэу щыхуежьар Урыс-Адыгэ зауэр увыIа нэужьу жаIэр. Мы Iуэху еплъыкIэм тетхэр мащIэкъым, ауэ ар щхьэфэтегъэкIыу нэхъкIэ и кууапIэ ухэзымышэ бгъэдыхьэкIэщ.

Хэку зэхэтыкIэм и щапхъэр адыгэм зэригъэпсрэ илъэс мин бжыгъэхэр тещIэжащ. А хэгъэгу гъэпсыкIэ-зэхэтыкIэу лъхъэнэ жыжьэхэм яубзыхуам гупсысэрэ зэгъэзахуэу хэлъым нобэр дыкъыздэсам, 21 лIэщыIэгъуэм, дунейм тет къэралыгъуэхэмрэ лъэпкъхэмрэ ящыщ куэдыр нэсакъым. Зы лъэпкъым Хэгъэгу зэхэтыкIэр къызэрыгурыIуэр щIыналъэхэм зи щIыхьымрэ гуащIэмрэ ин пашэхэр яIэн хуейуэщ. Абы къикIыр зы нэрыбгэм е нэрыбгэ зыбжанэм щIыналъэм щызекIуапхъэ унафэр къащтэрэ абы я гъэзэщIэкIэ хъунум кIэлъыплъ цIыху гуп къегъэщIылIауэ щытынырщ. Iэмал имыIэу мыпхуэдэ зэхэтыкIэм цIыхум и хуитыныгъэм щыщ гуэрхэр еукъуэ, зы мащIэкIэ нэхъ мыхъуми дэкъузэныгъэ гуэрхэр къешэ.

Адыгэм и хэгъэгу хабзэм ипкъ иткIэ, лъэпкъым и цIыху псори жылагъуэ Iуэхум хэлэжьэнырщ, щхьэж и Iыхьэ, и гуащIэ ар егъэфIэкIуэным хилъхьэнырщ. Мыпхуэдэ щIыкIэ-гъэпсыкIэм хэлъ щхьэхуэныгъэхэм ящыщщ:

Къуажэм Хасэ иIэт. Абы къуажэм щызэфIэхыпхъэ 1уэхугъуэхэр зыхуей хуигъэзэну и пщэ къыдэхуэрт. Къуажэ зэхэт (жылагъуэ) къэси е псыхъуэ къэси зы Хасэ яIащ. Абы къуажэхэм я зэхущытыкIэ хабзэхэр иубзыхуну, лантIэ къищIыныр и пщэрылъхэм ящыщт. Жылагъуэ Хасэхэри зэхыхьэт, псыхъуэ къэс дэлъ хабзэхэр зэгъэкIуным, зэхущытыкIэхэр егъэфIэкIуэным теухуауэ унафэ къэщтэныр я пщэдэкIыжу щыту. Мы псом Хасащхь, Хэку Хасэ яIэжт, хэгъэгур федератив гъэпсыкIэ зэриIэр къигъэлъагъуэу жылагъуэхэм, жылэ зэхэтхэм, къуажэхэм я псэукIэм къыхэкI зэIумыбзхэм ирипсалъэрэ щхьэж хуэфащэ унафэ тращIыхьыну хьэкъ иIэу. А псор зэрызекIуэр Адыгэбзэт, зэрызэрагъакIуэр Адыгэ Хабзэт, щызекIуэр Адыгэ лъахэт, зыхузырагъакIуэр Адыгэ лъэпкът.

Хасэ щIыкIэхэм уеплъмэ, гупсысэ гъэщIэгъуэну хэлъым щыщщ Хасэ зэхуэмыдэхэр псори Iуэху къаIэтам ирипсалъэ-ириныкъуэкъу зэрыщытар, ауэ сыт щыгъуи и зэхэкIыжыгъуэм зы унафэ къызэдаухэсу къызэрекIуэкIар. Зыгуэрым къахьа унафэр игу иримыхьрэ арэзы мыхъуамэ, Хасэр зэхэкIыжу щытакъым а унафэр псоми зэдащтэхункIэ. Нобэрей ди зэхэтыкIэм уеплъмэ, мы щытыкIэр хуабжьу къиину, гъэзэщIэгъуейуэ къыпщохъу, ауэ, уегупсысыпэмэ, цIыхур, щIэблэр адыгэм зэригъасэу щытам ар къыбгуригъэIуэнущ. ЦIыхур къыщалъхуа махуэм щегъэжьауэ и гъэсэным ерыщу пылъхэт. ГущIэгъу, гулъытэ, лъытэныгъэ жыхуэпIэнухэм щIапIыкIырт. Гъэсэныгъэм и щхьэ адыгэм зыри игъакIуэртэкъым, абы хуэнэхъуеиншэу, темыплъэкъукIыу апхуэдэт. ЯпIащ, къэзылъхуам хуэфащэщ, гъэсэныгъэ бгъэдэлъщ зыхужаIэхэрат, цIыхум зэрыхыхьэ-зэрыхэкIым щыгъуазэхэрат Хасэм къекIуалIэри къраджэри.

Адыгэм и Хэгъэгу Хабзэм гупсысэ куу хэлъщ. Мы тхыгъэм кIэщIымкIэ къэтIуэтэну дызыхуеяр ди лъэпкъ хэгъэгу хабзэрэ абы хуэфэщэн псэукIэ-зэхэтыкIэрэ зэраIар къэгъэлъэгъуэнырщ, абы урипагэ-уригушхуэ зэрыхъунурщ. ИкIэщIыпIэкIэ жыпIэмэ, дунейми щапхъэ хуэхъуфынуи хуэпщIыфынуи щытщ. Иджыри мы Iуэхугъуэм къыхуэдгъэзэну ди гухэлъщ, тхыгъэхэри ди сайтым къидгъэувэурэ щытынущ. Адыгэ ныбжьыщIэу къэтIэта Iуэхугъуэм дэлэжьэну гупыж зыщI псоми защIэдгъэкъуэнуи дыхьэзырщ.

tuapsa.blogspot.com

 

Мэкъуогъум и 17-м, Америкэ Зэгот Хэгъэгухэм щыIэ Адыгэ шIушIэ хасэм нэкIмаз мэфэкI мафэм Адыгэ кIэлэцыкIухэр агъэтхъэжьыным пае тхъагъо зэхахьэ афрашIыщт.

Ащ цIыфхэр ыкIи нахь къыхэгъэщыгъэу кIэлэцыкIухэр къырагъэблагъэх. Джащ фэдэу хасэм фасебукум нэкIобгъоу щыриIэм къыщатхы.

Зэхахьэр сыхьатэ 12.00-м рагъэжьэщт.

УпчIэхэр мы имайлхэмкIэ:
Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

Къызхэтхыгъэр: facebook.com - Circassian Benevolent Association

ЗекIоным (туризмым) фэгъэхьыгъэ дунае зэхьахьэ "Welcome Challenge"

ЗыщыкIощтыр: Курдж Республикэ, къалэу Тбилиси.

Хэлэжьэщтхэр: Хэгъэгу 65-рэ ащыщ зэфэшъхьэф фирмэхэр.

Уахътэр: Чъэпыогъум и 23-м щегъэжьагъэу и 26-рэ нэс.

Къызхэтхыгъэр: sputnik-georgia.ru

 

Мэкъуогъум и 2-м, Тыркуем щылажьэрэ хасэу "Адыгэ Зэготыныгъэ"-мрэ (Черкес Федерацие) Стамбыл щылажьэрэ Адыгэ Хасэмрэ (Стамбыл Черкес Хасэ) зэгъусэхэу цIыфэу зинэкIыгъэхэр Стамбыл щыхагъэIэжьыгъэх.

А пчъыхьэм "Адыгэ Зэготыныгъэ"-м итхьэматэу Бащ Нусрэтрэ Стамбыл Адыгэ хасэм итхьэматэу Вахип Кучукйдакрэ къэгущыIагъэх

Тыркуем щыIэ зэфэшъхьаф Адыгэ хасэхэм нэкIмазэм мыщ фэдэу цIыфхэр бэрэ хагъэIэжьыхэу мэхъу. Адыгэ хэкумкIэ мыщ фэдэу нахьыбэмкIэ зыхигъэIэжьыхэрэр ислам диным дэлажьэрэ хасэхэр арых ыкIи ахэм IэпыIэгъу къафэхъух Адыгэ республикэхэм яхьыкумэтхэр ыкIи бизнесменхэр.

 

ist2

 

ist3

 

ist4

 

Махьачкъалэ, Мэкъуогъум и 11

ЦIэр: Ярмарка-фестиваль "Тгъэкъепс фест 2018"

Къыщагъэлъэгъощтхэр зэфэшъхьаф лъэныкъуабэ: щхын, щыгъын ыкIи нэмыкIхэр.

ЗыщыкIощтыр: Дагестан Республикэ, къалэу Махьачкъалэ, урамэу Пушкина.

Уахътэр: Мэкъуогъум и 21-м щегъэжьагъэу и 24-рэ нэс.

Къызхэтхыгъэр: riadagestan.ru

Мэкъуогъу мазэм иапрэ мафэхэм Тыркуем щыIэ хасэу "КАФФЕД"-м игъэцэкIакIо куп хэтхыр, ахэм тхьэматэри Хьагъундыкъо Ящар Асланкая ахэтэу Стамбыл щыIагъэх. Ащ зэIукIэгъухэр щыраIагъэх.

ГъэцэкIакIо купыр Стамбыл къэлэ администрацием итхьэматэхэм аIукIагъэх. АщкIэ Адыгэ тхыдэм ыкIи Адыгэ кулътурэм тегущыIагъэх. Администрацие тхьэматэхэр Адыгэ культурэм джы нэс IэпыIэгъу къызэрафэхъущтгъэхэм фэдэу джыри IэпыIэгъу къафэхъущтых къаIуагъ.

Стамбыл дэт къэлэ-хьаблэу Бахьчилавлар щыIэ Адыгэ хасэм (Bahçelievler Kafkas-Çerkes Derneği) хэтхэм гъэцэкIакIо купыр аIукIагъ. АщкIэ Адыгэ Iофым тегущыIагъэх. Мы илъэсым агъэцэкIагъэхэм, тапэкIи агъэцэкIэщтхэм атегущыIагъэх. Джащ фэдэу Адыгэ Iофым еплъыкIэ зэфэшъхьафэу щыIэхэр къаIуагъэх.

НэмыкI зэIукIэгъухэми, зэхахьэхэми гъэцэкIакIо купыр ахэлэжьагъ.

Къызхэтхыгъэр: kaffed.org

 

kaf2

 

kaf4

 

 kaf3

 

Хьыкумэтхэмрэ чылагъо хасэхэмрэ хэхъоныгъэхэр зэдрашIыным фэгъэхьыгъэ зэхахьэ (форум).

Хэлэжьэщтхэр: Ипшъэрэ кавказым щыщхэр.

ЗыщыкIощтыр: Къэрэщай-Черкес Республикэ, Архыз, къуаджэу Романтик.

Уахътэр: Бэдзэогъум и 11-м щегъэжьагъэу и 13-м нэс.

Къызыхэтхыгъэр: riadagestan.ru

 

Страница 7 из 30